Polski
banan22
2017-06-24 22:42:34
Krytyczny obraz społeczeństwa polskiego w literaturze różnych epok.
Odpowiedź
Konto usunięte
2017-06-25 01:48:56

Oceny polskiego społeczeństwa dokonywało wielu twórców różnych epok. W dobie oświecenia oceny ówczesnego społeczeństwa dokonał Ignacy Krasicki w swoich satyrach.  Jedną z nich jest  „Pijaństwo“ , w której  przedstawia dwie postawy: moralizatorską sprzeciwiającą się piciu alkoholu i drugą, odwołującą się do tradycyjnej polskiej gościnności.  Utwór opowiada o spotkaniu się dwóch przyjaciół, z których jeden opowiada o imieninowej biesiadzie , w której nie żałowano wódki. Kolejnego dnia ból głowy leczono także alkoholem. tym bardziej, że zjawili się goście których trzeba było ugościć. Okazuje się, że każda okazja jest dobra do napicia się. Wysłuchawszy opowieści przyjaciela, drugi zaczyna przedstawiać jakie skutki niesie za sobą nadużywanie alkoholu, jednak zabiegi moralizatorskie wywołują skutek odwrotny, gdyż na pytanie, przy rozstaniu się przyjaciół, jeden zdecydowanie odpowiada: „Gdzież idziesz? – /Napiję się wódki”.  Satyra krytykuje więc takie  wady polaków, jak:  nieznośne  moralizatorstwo oraz  pijaństwo,  jako  cechy prowadzącej do destrukcji.  Natomiast w  satyrze „Monachomachia“ Krasicki krytykuje polskich mnichów, mimo,że sam był przecież biskupem. Ostro napiętnował przywary „wielebnego głupstwa“ i „świętych próżniaków“ , w imię przekonania, że „prawdziwa cnota, krytyk się nie boi“. Poeta  przedstawia mnichów , którzy nie grzeszą mądrością ani pobożnością. Sam ich wygląd i  tryb życia wskazują, że nikt w zakonie (żebraczym) nie słyszał o ascetyzmie, wymaganym przecież w życiu klasztornym. Świadczą o tym "mięsiste jagody" (policzki) księdza doktora, ledwo toczące się obfite ciała innych zakonników, czy chociażby sam ksiądz przeor, który z racji nagłego zamieszania "porwawszy się z puchu, pierwszy raz w życiu Jutrzenkę obaczył" (pierwszy raz wstał o świcie). Skromnymi nie są także ich posiłki, pełne przysmaków, którym towarzyszyły pełne kielichy. Tak więc zakonnicy zajmują się jedynie obżarstwem, nie stoniąć też od kielicha, są nierobami i próżniakami łatwo wpadającymi w złość.   Ignacy Krasicki także w bajkach prezentował wady Polaków. Pod zwierzęcym kostiumem zostały ośmieszone ludzkie wady. W bajce „Wilcy i jagnię“, która  opowiada o sytuacji kiedy dwa wilki spotkały jagniątko i zjadły je. Zwierzątko próbowało odwoływać się do swoich praw ale nic to nie dało, wilki odpowiedziały, że jest smaczne, słabe i same w lesie, a wilki mają przewagę, więc nie ma szans na przeżycie. Bajka ukazuje jak brutalne i cyniczne stosunki panują  w polskim społeczeństwie. Krasicki piętnuje tu słabych i bezbronnych za głupotę, gdyż z takimi cechami nie powinni pojawiać się na terenie największego wroga.  Z kolei w bajce „Kruk i lis“ poeta obnaża ludzką próżność. Gdy lis widzi na drzewie kruka z ogromnym kawałkiem sera w dziobie, zaczyna wychwalać jego urodę. Po serii pochlebstw urody ptaka, lis poprosił o prezentacje głosu, który musiał być równie piękny. Omamiony kruk oczywiście rozdziawił dziób, z którego wypadł ser, a lis pochwycił go i uciekł, a ptak został z niczym.      Tworzący w okresie pozytywizmu Bolesław Prus w swojej powieści „Lalka“ ukazał polskie społeczeństwo charakteryzujące się brakiem jedności, samodestrukcją, dużym zróżnicowaniem, popadaniem w skrajności i beznadzieją. Największej krytyce poddana została arystokracja, warstwa, która oderwana jest od reszty społeczeństwa, uważająca się za ludzi lepszych. Jej przedstawiciele w większości są próżniakami utrzymującymi się z procentów od swoich majątków, zepsutymi moralnie, żyjącymi w obłudzie, o czym świadczą organizowane kwesty na rzecz najuboższych. Arystokracja mimo posiadanych środków, nie okazuje woli do działania na rzecz zmieniania społeczeństwa. Wady posiadają też mieszczanie , podzieleni pod względem pochodzenia i wykształcenia. Jest to warstwa pozbawiona energii, niezdolna do przedsiębiorczości,  nie wierząca we własne siły i często nie chcąca pracować, jak  np.  radca Węgrowicz, który większość dnia przesiaduje nad kuflem piwa.       Także w młodopolskim dramacie Stanisława Wyspiańskiego „Wesele“ ukazane jest polskie społeczeństwo. Autor skupił się przede wszystkim na chłopach  i inteligencji pochodzenia szlacheckiego.  Obie warstwy są  niezdolne do wzajemnego porozumienia się.  Chłopi dostrzegają niemoc i ignorancję „gości z miasta”, zarzucając im chwilowe zauroczenie życiem na wsi. Z kolei inteligenci obawiający się siły, tkwiącej w chłopach, są niechętni, by zrozumieć rzeczywiste problemy wsi i poznać charakter i potrzeby  jej mieszkańców. Wyspiański krytykuje polskie społeczeństwo jako bierne , zniechęcone i niezdolne do podjęcia walki o wolność. Ponadto brak jest grupy społecznej, która w tej walce by przewodziła, przyjmując odpowiedzialność za  losy narodu. Szlachta bowiem to ludzie, którzy często popadają w samozadowolenie,  są bierni wobec otaczającej ich rzeczywistości i niewoli narodu. Są to ponadto ludzie myślący schematami, przekonani o swoijej wyższości nad chłopami, którzy z kolei są świadomi swojej siły. Inteligenci są świadomi faktu, że zostali powołani do oświecania społeczeństwa, lecz lekceważą swoją rolę , a artyści poddają się nastrojom, charakterystycznym dla epoki, ulegają dekadencji bądź ludomanii oraz pijaństwu.          Tworzący w XX-leciu międzywojennym Witold Gombrowicz w „Ferdydurke“ pokazuje współczesnego człowieka, którego los zależy od narzuconej formy, kultury, ciągle tłamszonego i formowanego przez rożne systemy światopoglądowe i ideologiczne. W życiu człowieka ciągle trwa jakaś walka, której efektem ma być dominacja nad drugim człowiekiem, zniewolenie go i zniszczenie samodzielnego myślenia, jego świata wartości  jak w przypadku „gombrowiczowskiej szkoły“, gdzie wychowanie uczniów polega na ich „upupianiu“ i „przyprawianiu gęby“, stosując ucisk i „miętoszenie“. Uczniowie nie mają  innego wyjścia, jak funkcjonowanie w tym absurdzie. I to jest smutne, nawet tragiczne, uważa pisarz. Natomiast mieszczański dom Młodziaków,  reprezentuje : snobizm na nowoczesność i powierzchowną otwartość. Zwyczaje tej rodziny, a szczególnie zachowanie młodej dziewczyny, „nowoczesnej pensjonarki” naznaczone  jest egzaltacją sportem, higieną i ponadczasową chęcią bycia modnym i nowoczesnym. Natomiast w  ziemiańskim  dworze wujostwa Hurleckich, dominują feudalne tradycje i rytuały.    

Dodaj swoją odpowiedź